Basisvaardigheden volwassenen

Gecijferdheid (Rekenen en Geld)

Vaardigheden rond Rekenen & Geld zijn op allerlei terreinen nodig: boodschappen doen, bijsluiters lezen en een recept koken bijvoorbeeld. Veel mensen kunnen hierbij wel wat hulp gebruiken.
Inhoudsblokken

Rekenvaardigheden richten zich op de basisvaardigheden die te maken hebben met cijfers en getallen. Die spelen een grote rol in het dagelijks leven: heb je genoeg geld voor de boodschappen? Hoe laat moet je vertrekken om op tijd te zijn voor de afspraak? Hoe 'lees' je een recept voor taart? Waar vind je in de tabel welk weer het overmorgen wordt?

Bij gecijferdheid gaat het niet zozeer om rekensommetjes maken, maar om situaties waarin getallen, maten en verbanden een rol spelen.

Vrouw met rekenmachine bij schap in supermarkt

Volwassenen die hiermee in hun dagelijkse leven problemen ondervinden, noemen we laaggecijferd. Vaak werkt dit niet alleen belemmerend, maar is het ook gevaarlijk. Denk aan financiële oplichting, medicijnbijsluiters of werkinstructies met getallen.
Net als bij laaggeletterdheid speelt hier schaamte en onmacht. Mensen die laaggecijferd zijn, weten dat zelf. Zij gebruiken strategieën om hun laaggecijferdheid te verbergen en doen hun best om situaties met cijfers te vermijden.

Omgaan met geld - of verantwoord financieel gedrag - kun je bezien in minstens drie dimensies:

  • management van geld - rondkomen door balans tussen inkomsten en uitgaven te bewaken
  • financieel plannen - rekening houden met gebeurtenissen, ook onvoorziene
  • bewust beslissen over financiële producten - advies inwinnen en niet alleen beslissen op prijs

Deze dimensies staan vrijwel los van elkaar. Verantwoord gedrag in de ene dimensie betekent niet automatisch verantwoord gedrag in de andere. Financieel vaardige mensen, staan sterker in het leven. Ze hebben meer greep op hun persoonlijke ontwikkeling, zijn beter voorbereid op risico’s en kunnen tegenslagen beter opvangen.

De rol van de bibliotheek

Je kunt denken aan de volgende rollen en programma’s:

  • Programmering opzetten voor rekenen en financiële vaardigheden
  • Programmering opzetten specifiek voor laaggecijferden
  • Digitale lesmaterialen aanbieden
  • Vanuit het Taalhuis financiële maatjes aanbieden - vergelijkbaar met taalmaatjes - in samenwerking met welzijnsorganisaties 
  • Trainingen in herkennen van laaggecijferdheid 
  • Dienstverleners attenderen op laaggecijferdheid in relatie tot gezondheid, financiën en werk, bijvoorbeeld bij de huisarts, het wijkcentrum, het UWV, het consultatiebureau en op scholen
  • Doorverwijzen naar specifieke dienstverlening

Veel laaggeletterde mensen zijn ook laaggecijferd. Vaak overlapt de ondersteuning van de bibliotheek bij het versterken van basisvaardigheden. De activiteiten Digisterker en rond de Belastingdienst besteden de meeste aandacht aan digitale vaardigheden. Hierbij moet ook aandacht zijn voor mensen die moeite hebben met regels, cijfers of geld.

Samenwerkingspartners

  • Welzijnsorganisaties
  • Financieel dienstverleners
  • Gemeenten
  • UWV
  • Huisartsen
  • Wijkcentra
  • Consultatiebureaus
  • Scholen

Leermiddelen

Zie ook de leermiddelen rond Rekenen & Geld in het Trefpunt leermiddelen.

Publicaties en voorbeelden van collega's