Basisvaardigheden volwassenen
Rekenvaardigheden richten zich op de basisvaardigheden die te maken hebben met cijfers en getallen. Die spelen een grote rol in het dagelijks leven: heb je genoeg geld voor de boodschappen? Hoe laat moet je vertrekken om op tijd te zijn voor de afspraak? Hoe 'lees' je een recept voor taart? Waar vind je in de tabel welk weer het overmorgen wordt?
Inhoudsblok

Bij gecijferdheid gaat het niet zozeer om rekensommetjes maken, maar om situaties waarin getallen, maten en verbanden een rol spelen. Volwassenen die hiermee in hun dagelijkse leven problemen ondervinden, noemen we laaggecijferd. Vaak werkt dit niet alleen belemmerend, maar is het ook gevaarlijk.

Afbeelding
Vrouw met rekenmachine bij schap in supermarkt
Body

Denk aan financiële oplichting, medicijnbijsluiters of werkinstructies met getallen.
Net als bij laaggeletterdheid speelt hier schaamte en onmacht. Mensen die laaggecijferd zijn, weten dat zelf. Zij gebruiken strategieën om hun laaggecijferdheid te verbergen en doen hun best om situaties met cijfers te vermijden.

Omgaan met geld - of verantwoord financieel gedrag - kun je bezien in minstens drie dimensies:

  • management van geld - rondkomen door balans tussen inkomsten en uitgaven te bewaken
  • financieel plannen - rekening houden met gebeurtenissen, ook onvoorziene
  • bewust beslissen over financiële producten - advies inwinnen en niet alleen beslissen op prijs

Deze dimensies staan vrijwel los van elkaar. Verantwoord gedrag in de ene dimensie betekent niet automatisch verantwoord gedrag in de andere. Financieel vaardige mensen, staan sterker in het leven. Ze hebben meer greep op hun persoonlijke ontwikkeling, zijn beter voorbereid op risico’s en kunnen tegenslagen beter opvangen.

De rol van de bibliotheek

Body

Je kunt denken aan de volgende rollen en programma’s:

  • Programmering opzetten voor rekenen en financiële vaardigheden
  • Programmering opzetten specifiek voor laaggecijferden
  • Digitale lesmaterialen aanbieden
  • Vanuit het Taalhuis financiële maatjes aanbieden - vergelijkbaar met taalmaatjes - in samenwerking met welzijnsorganisaties 
  • Trainingen in herkennen van laaggecijferdheid 
  • Dienstverleners attenderen op laaggecijferdheid in relatie tot gezondheid, financiën en werk, bijvoorbeeld bij de huisarts, het wijkcentrum, het UWV, het consultatiebureau en op scholen
  • Doorverwijzen naar specifieke dienstverlening

Veel laaggeletterde mensen zijn ook laaggecijferd. Vaak overlapt de ondersteuning van de bibliotheek bij het versterken van basisvaardigheden. De activiteiten Digisterker en rond de Belastingdienst besteden de meeste aandacht aan digitale vaardigheden. Hierbij moet ook aandacht zijn voor mensen die moeite hebben met regels, cijfers of geld.

Samenwerkingspartners

Body
  • Welzijnsorganisaties
  • Financieel dienstverleners
  • Gemeenten
  • UWV
  • Huisartsen
  • Wijkcentra
  • Consultatiebureaus
  • Scholen

Publicaties

Body
  • De toolkit Blijf in verbinding met laaggeletterden ondersteunt schuldhulpverleners in gesprekken met laaggeletterden met schulden. Zij kunnen aan de hand van de plaatjes uitleg geven over geldzaken en het traject van schuldhulpverlening.
  • Het boekje Het belang van rekenen en gecijferdheid geeft voorbeelden van alledaagse situaties waarbij gecijferdheid een rol speelt. Rinske Stelwagen en Kees Hoogland, 2015
  • De Rekenmeter van Stichting Lezen en Schrijven geeft een indicatie van het rekenniveau van de deelnemer.
  • In het dagelijks leven zijn geletterdheid, gecijferdheid en computervaardigheden meestal niet op zichzelf staand, maar komen rekenen, taal en ICT tegelijk voor. Stichting Lezen en Schrijven schreef het rapport en de factsheet Over de relatie tussen lees- en rekenvaardigheden en financiële problemen. Over de relatie tussen laaggeletterdheid, armoede en schulden toont dat mensen met moeite met lezen, schrijven en/of rekenen veel vaker langdurig arm zijn dan niet-laaggeletterden. Mensen die moeite hebben met lezen of rekenen zijn oververtegenwoordigd onder de mensen die zich aanmelden bij schuldhulpverlening. 
  • Probiblio publiceerde de handreiking en het infosheet Financiële zelfredzaamheid, 2020. Zie ook nieuwsbericht Probiblio.
  • Probiblio maakte verder het factsheet Rekenen; leren omgaan met cijfers en geld over het belang van rekenvaardigheden, mogelijke samenwerkingspartners, tips voor het opzetten van diensten rondom geld, lesmateriaal en meer.
  • Wijzer in geldzaken, een initiatief van het ministerie van Financiën. Hierin bundelen partners uit de financiële sector, wetenschap, overheid, onderwijs-, voorlichtings- en consumentenorganisaties hun krachten om verantwoord financieel gedrag in Nederland te bevorderen. 
  • Weg uit de schulden: ervaringsverhalen over hoe mensen in de schulden komen, Valente / Belastingdienst, 2020.