Gezinsaanpak

Gezinsaanpak: voorbeelden van collega's

Veel bibliotheken werken enthousiast aan de gezinsaanpak; vaak met goed ontwikkelde programma's als BoekStart en de VoorleesExpress. Soms hebben zij nieuwe interventies ontwikkeld of bestaande aangepast. Hieronder vind je voorbeelden van collega-bibliotheken én interviews met collega's die je kunnen inspireren om de gezinsaanpak in jouw eigen bibliotheek verder vorm te geven.
Inhoudsopgave
Inhoudsblok
Gezin aan tafel met tablet en laptop

Voorbeelden van collega's

  • Magazine Lees Lezer Leest!, Cubiss, een serie met diverse thema's, meest recent over meertaligheid.
  • Webinar Meertaligheid: werk aan een meertalige leescultuur in kinderopvang, op school en thuis, Probiblio, Rijnbrink, diverse bibliotheken en deskundigen daarbuiten, september 2022, met Özcan Akyol, beter bekend als Eus, als presentator. 
  • Pilot Samen Digi-TAAL, netwerk van Overijsselse en Gelderse Bibliotheken, juni 2022. Ruim 100 gezinnen werkten thuis met een iPad met taalrijke apps. De digitale middelen bleken voor ouders drempel­verlagend om deel te nemen. Ook startten 10 ouders na de ouder­bijeen­komsten met ander aanbod, gericht op basisvaardigheden. De pilot versterkte de onderlinge samen­werking met partners. Het netwerk gaat verder met de nieuwe inzichten.
  • Webinar Effectiviteit van ouder-kindprogramma's, Rijnbrink 20 oktober 2020. Prof. dr. Roel van Steensel vertelde over wetenschappelijk onderzoek naar deze programma’s, gericht op de stimulering van taal en geletterdheid.
  • De kracht van de gezinsaanpak: doorbreek de cyclus van laaggeletterdheid, praktijkvoorbeelden van 4 bibliotheken. Probiblio, 2019.
  • Ouderbetrokkenheid is een zaak van de bibliotheek: niet als opdrachtnemer maar als gelijkwaardige partner naast het onderwijs. Zij kan een veilige plek bieden voor ouders. Lees hoe Huis voor Taal Lelystad een aanvang maakte, in de presentatie en inzichtkaarten.
  • A West Side Story (pagina 4 en 5) wil laagtaalvaardige moeders een positieve ervaring bieden met de inzet van taal bij activiteiten voor hun kinderen. Bibliotheek ’s-Hertogenbosch peilde met partners de behoefte aan een babygroep voor laagtaalvaardige moeders. Cubiss, 2016.
  • Waalwijk Taalrijk is gericht op grotere functionele geletterdheid bij ouders én bij kinderen van 0 tot 18. Partners zijn onder meer GGD, welzijnswerk, kinderopvang, scholen, bibliotheek, Taalhuis Waalwijk en gemeente. Alle organisaties ontwikkelen samenhangende activiteiten. Lees ook het interview.
  • Bibliotheek Dalfsen en de school in Nieuwleusen bieden het programma Voor jou en je kind. In de bijeenkomsten gaan ouders aan de slag met thema's met werkboekjes. Zij leren over de (taal)ontwikkeling van hun kind, over activiteiten op school en hoe zij hieraan kunnen bijdragen. Zie ook het Praktijkvoorbeeld Oosterhout.
  • Het Doe Mee Café (pagina 3 en 4) van Bibliotheek Capelle aan den IJssel helpt anderstalige ouders van jonge kinderen om tijdens en na de inburgering verder te gaan met de Nederlandse taal. Hiermee geven zij ook hun gezin een zetje. Probiblio, 2019.
  • Bibliotheek Haarlemmermeer (pagina 9 en 10) organiseert lessen Nederlands leren (pagina 7) voor anderstalige ouders op een dBos-school om de communicatie met de leerkracht over hun kind te verbeteren. De resultaten worden gemeten met de Taalmeter. Uit de evaluatie blijkt het zelfvertrouwen toegenomen en de relatie met de school verbeterd.
  • Bibliotheek Kennemerwaard organiseerde met 2 brede scholen en Welzijnsbevordering Lezen in de Keuken. Gezond koken voor jezelf en je kind spreekt veel ouders aan. Op school werd aandacht besteed aan de Schijf van Vijf en traktaties.

Voorbeeld-aanpakken

Deze 8 aanpakken zijn elk voorzien van een korte omschrijving met minimale voorwaarden voor succes, een concreet stappenplan en informatie over hoe het werkt in de praktijk. Ze vormen een leidraad ter versterking van bestaande dienstverlening rond gezinsaanpak. Vertaal de werkwijze naar jouw lokale situatie.

  • Integrale gezinsaanpak in de bibliotheek - In alle spreekuren, activiteiten en ontmoetingen, is de educatief-maatschappelijke bibliotheek goed zichtbaar. Hoe verbind je nu alle programma’s en creëer je een doorgaande lijn in het aanbod? Daarover gaat deze aanpak.
  • Bereik en ondersteunen met digitale hulpmiddelen - Met deze aanpak stimuleer je laagtaalvaardige ouders en jonge kinderen (2 tot 6 jaar) om samen hun taal- en digitale vaardigheden te verbeteren. Dit gebeurt met taal-apps en andere educatieve oefenprogramma’s op een tablet.
  • Voorleestraject - Veel bibliotheken bieden de VoorleesExpress of ander voorleesprogramma. Zo kun je laagtaalvaardige ouders extra ondersteunen om zelf de taalontwikkeling van hun kinderen te stimuleren. Het draait om de leervraag van de ouders en passend aanbod. Zo creëer je een doorgaande lijn voor het gezin.
  • Ouder en kind in de bibliotheek - Als ouder en kind samen aan activiteiten in de bibliotheek deelnemen, nieuwe ervaringen opdoen, voorbeelden zien en ook thuis verdergaan, sluit dit goed aan op de gezinsaanpak. Omdat laagtaalvaardige ouders een drempel kunnen ervaren, zijn er activiteiten met de focus op samen spelenderwijs leren.
  • Ouder-bijeenkomsten op school - Deze aanpak combineert 2 werelden: de schoolse omgeving waarin leerkrachten inzicht hebben in de gezinssituatie via contact met ouder en kind, én de omgeving van het Taalhuis waarin kennis en ervaring voorhanden zijn om volwassenen in hun taalontwikkeling te ondersteunen.
  • Ouder-component VVE / Kinderopvang - Pedagogisch medewerkers of leerkrachten vinden het soms lastig om laagtaalvaardige ouders te betrekken bij de (taal)ontwikkeling van hun kind. Met een VVE-programma met oudercomponent ondersteunen ze deze ouders bij de opvoeding en groeit de betrokkenheid bij de educatie van hun kind.
  • BoekStart-coach Thuis - Biedt voorleesondersteuning aan laagtaalvaardige ouders en adviseert hoe ze de taalontwikkeling van hun kind kunnen stimuleren. Doordat de coach op het consultatiebureau én in de bibliotheek werkt, wordt deze een vertrouwd gezicht.
  • Gezinsaanpak in de wijk - Sommige laagtaalvaardige ouders ervaren een drempel om naar de bibliotheek te gaan. Met wijkgerichte activiteiten brengt de bibliotheek een speels en aantrekkelijk taalaanbod letterlijk ‘onder de mensen’. Deze activiteiten zijn op plaatsen waar gezinnen komen, en geven een impuls aan contacten met ouders.

Interviews met collega's

Zie alle interviews rond gezinsaanpak.

Uitgelicht

Project samenwerking met kinderopvang Ganz Anders

Het ITTA (Kennisinstituut voor taalontwikkeling) en Biblionet Drenthe onderzochten met kinderopvangorganisaties Kinderwereld en Gans Anderz én hun ouders hoe zij kinderen het beste kunnen helpen bij hun taalontwikkeling. De ideeën van ouders, voorscholen en bibliotheek over (het belang van) school lagen nogal uit elkaar. Daarom is onderzocht waar ouders en bibliotheek elkaar kunnen vinden. Met als doel de kinderen optimaal te ondersteunen in hun (taal)ontwikkeling. Het project heeft waardevolle instrumenten, activiteiten en artikelen over samenwerking met ouders in de kinderopvang opgeleverd.

Klik voor een lijstje van documenten
  • Handleiding gesprekken voeren met ouders over taalontwikkeling 
  • Praatplaat en gesprekskaartjes
  • Activiteitenklapper
  • Speelplezier voor thuis
  • Formats per thema, horend bij de activiteitenklapper
  • PowerPointsheets
  • Ouderbijeenkomst 
  • Samen voor je kind
  • Handleiding bij klapper en bijeenkomst
  • Binnenkort volgt: stappenplan met handvatten en tips voor bibliotheken 
  • Praktijkvoorbeeld van projectpartner Kinderwereld  
  • Aanvulling op het Handboek Hoger bereik (Lost Lemon, 2018): het artikel Het Handboek Hoger Bereik in de Praktijk.

Deze film belicht de samenwerking tussen ouders, kinderopvang en bibliotheek: