Bibliotheekinzicht Onderzoeksupdate | januari 2024

Iedere maand bericht Bibliotheekinzicht over recente onderzoeken in het bibliotheekveld met nieuwe publicaties, onderzoeken om aan deel te nemen en extra leesmateriaal.
Inhoudsblok

Vers van de pers

Deze afgelopen tijd zijn de volgende KB-publicaties verschenen die voor bibliotheken en POI’s interessant zijn.

Bibliotheken en de samenwerking met het voortgezet onderwijs, 2022-2023

Bibliotheken leveren een belangrijke bijdrage aan leesbevordering en digitale geletterdheid bij jongeren van 12 tot en met 18 jaar. In 2022-2023 zijn meer bibliotheken op deze gebieden met scholen voor het voortgezet onderwijs gaan samenwerken, zo laat nieuw onderzoek via de Bibliotheekmonitor zien. De resultaten van het onderzoek zijn beschikbaar op landelijk, provinciaal en lokaal niveau. Bibliotheken kunnen deze onder andere gebruiken als input voor beleidsstukken en jaarverslagen, voor beleidsvorming en -evaluatie, om te benchmarken en voor interne en externe verantwoording. Lees meer over het onderzoek >

Bibliotheekinzicht is vernieuwd

De pagina 'Bibliotheekinzicht' op www.bibliotheeknetwerk.nl is vernieuwd. Op de nieuwe pagina vind je op een overzichtelijke manier alle onderwerpen die eerst stonden op de pagina's ‘Onderzoek’ en ‘Bibliotheekinzicht’. Daarmee leggen we de basis voor de Cockpit. Hierin proberen we in verschillende stappen alle data en kennis over bibliotheekonderzoek op één plek te verzamelen, zodat lezers de informatie makkelijker kunnen vinden. Lees meer over de nieuwe pagina >

Nieuwe cijfers IDO-dashboard

Het IDO Dashboard is bijgewerkt met de registraties uit het laatste kwartaal van 2023. Hierin werden circa 19 duizend vragen geregistreerd. Daarmee komt het totaal aantal registraties van de Informatiepunten Digitale Overheid in 2023 op ruim 72 duizend gestelde vragen. Met deze update zijn ook vier inhoudelijke filters aan het dashboard toegevoegd. Zo kunnen bibliotheken gemakkelijk vragen met elkaar kruisen, bijvoorbeeld om te zien door welke type bezoekers bepaalde vragen vaker gesteld worden. Lees meer over het bijgewerkte IDO-dashboard >

------------------------------------------------------------------------------------------------

Doe mee

Deze maand zijn de volgende onderzoeken en activiteiten gestart waaraan bibliotheken kunnen deelnemen. Dit zorgt voor meer kennis van de sector. Hoe meer bibliotheken van zich laten horen, hoe beter.

Start gegevenslevering Wsob 2023

De jaarlijkse Gegevenslevering Wsob start op 31 januari met de vragenlijsten voor Kernfuncties en Personeel. De vragenlijst Bezit volgt in de week van 5 februari. De deadlines voor de vragenlijsten zijn dit jaar extra belangrijk, omdat er in tegenstelling tot voorgaande jaren niet mee kan worden geschoven. Lees meer over de vragenlijsten, de start van de Gegevenslevering Wsob en deadlines >

Vernieuwde impactmetingen

Sinds 2023 zijn de vernieuwde impactmetingen via de Bibliotheekmonitor beschikbaar. Een aantal bibliotheken is hiermee al druk aan de slag gegaan. Met de Bibliotheekmonitor kun je op eenvoudige wijze de impact van jouw cursussen (en vanaf maart activiteiten en informatiepunten) meten. Wil je meer weten over de Bibliotheekmonitor en of deelname iets voor jouw bibliotheek is? Kijk dan de sessie terug die de KB voor de Impact Community organiseerde. Of vraag direct een account aan >

------------------------------------------------------------------------------------------------

Blik vooruit

De KB doet onderzoek naar de rol en positionering van bibliotheken in de samenleving. We zetten nieuwe onderzoekslijnen op en gaan samenwerkingen aan met partners. Daarbij ligt de nadruk op vooruitkijken, signaleren en experimenteren.

Digitale geletterdheid omzeilen

In een meerjarig onderzoeksprogramma onderzoekt de Rijksuniversiteit Groningen samen met verschillende partners de individuele, sociale en technologische factoren die de ontwikkeling van digitale geletterdheid stimuleren en verhinderen. Promovendus Alexander Smit publiceerde onlangs een nieuw artikel waarin hij op basis van zijn onderzoek toelicht hoe laaggeletterden en mensen met een grotere afstand tot de geletterde en digitale samenleving door de digitale wereld navigeren. Welke tactieken zetten zij daarvoor in, en wat zijn de gevolgen voor digitale participatie en inclusie? Lees meer over het onderzoeksprogramma of lees meer over het onderzoek > 

------------------------------------------------------------------------------------------------

Uit ons netwerk

Ook onze partners zitten niet stil. Lees meer over de onderzoeken die zij uitvoeren.

De boekenmarkt in 2023

In 2023 werden 43 miljoen boeken verkocht: een stijging van 0,1% ten opzichte van 2022. Dat blijkt uit de jaarlijkse Marktmonitor van KVB Boekwerk. Het aantal via de online bibliotheek uitgeleende e-boeken steeg naar 5,5 miljoen, het aantal uitgeleende luisterboeken naar 2,3 miljoen. De CPNB maakte tevens de meest verkochte en uitgeleende boeken van 2023 bekend. In de (digitale) boekhandel werd Atlas (Lucinda Riley & Harry Whittaker) het meest gekocht. Bibliotheken leenden De Camino (Anja Niewierra) het vaakst uit. Lees meer over de marktcijfers 2023 >

Luister de Leescast

Stichting Lezen is de Leescast begonnen: een podcast over lezen, leesbevordering en literatuureducatie. In de eerste afleveringen zijn sessies van het wetenschappelijk congres van 14 december 2023 terug te luisteren. Zo richt Odile Heynders zich in de eerste aflevering op het belang van lezen van fictie als strategie om na te denken, bewust te veinzen en de wereld te onderzoeken. In de tweede aflevering geeft Eliane Segers antwoord op de vraag of er daadwerkelijk een meerwaarde is van het gebruik van AI in het leesonderwijs. Luister de Leescast >

Laten gameverhalen jongeren lezen?

Kunnen gameverhalen jongeren verleiden tot lezen? Dat probeert het leesbevorderingsproject Readification, waarin multimediaal verrijkte verhalen over bekende games beschikbaar worden gemaakt. Nieuw onderzoek laat zien dat een kwart van de jongeren de verhalen uitleest. Ze waarderen de verhalen gemiddeld met cijfers tussen de 7 en 8. Uit het onderzoek volgt het advies ook verhalen over andere games beschikbaar te maken, de zichtbaarheid van de verhalen te vergroten en de verhalen ook voor gebruik op school beschikbaar te maken. Lees meer over het onderzoek >

Aandacht voor diep lezen: Een blik op 21e-eeuwse geletterdheid

In het bij Stichting Lezen verschenen rapport Aandacht voor diep lezen onderzoekt Marloes Robijn de leesvaardigheden die jongeren nodig hebben in de 21e eeuw. Ze komt daarbij tot een model van 21e-eeuwse geletterdheid dat bestaat uit vier onderdelen: traditionele geletterdheid, digitale geletterdheid (waaronder multimediale geletterdheid), meervoudige geletterdheid (waaronder creatieve geletterdheid) en literaire competentie. Het lezen van boeken, verhalen en gedichten kan helpen om deze 21e-eeuwse geletterdheid te ontwikkelen. Lees meer over het onderzoek >

Kennis van de democratie gedaald onder Nederlandse jongeren

Democratie en burgerschap zijn belangrijke thema's in de programmering van bibliotheken. Nieuw onderzoek laat zien dat Nederlandse scholieren minder kennis over de democratie hebben dan zes jaar geleden. Ook hebben zij minder kennis dan scholieren in vergelijkbare landen, en bestaan er in het kennisniveau van jongeren grote verschillen tussen scholen, tussen jongeren met ouders met een verschillende opleidingsachtergrond en tussen jongeren met en zonder migratieachtergrond. Lees meer over het onderzoek >