Basisvaardigheden volwassenen
Bibliotheken intensiveren de cursussen digivaardigheid om meer mensen zelfredzamer te maken. Daarnaast is er een Informatiepunt Digitale Overheid waar mensen terechtkunnen met vragen.
Inhoudsblok

Lokaal netwerk

Essentieel is de opbouw van het lokale netwerk om mensen met een persoonsgebonden vraag te kunnen doorverwijzen: partners interesseren en belangen, doelen en afspraken helder krijgen. De ervaring leert dat hier flink wat tijd voor nodig is. Zeker wanneer partners de bibliotheek als concurrent zien.

De organisatie

De bibliotheek bepaalt lokaal de openingstijden en de bemensing.

Vanuit het landelijke programma is een exploitatiemodel ontwikkeld:

Onderzoek naar de exploitatiemodellen door Ecorys, 2020.

In het programma Digitale inclusie zijn 15 kopgroep-bibliotheken in 2019 gestart met een fysiek Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) voor mensen met vragen over de digitale overheid. Ook hebben zij het cursusaanbod voor (digitale) basisvaardigheden geïntensiveerd.

De KB en de Manifestgroep (MFG)-partijen lieten onderzoeken wat nodig is voor structurele borging van deze dienstverlening. Onderzoeksbureau Ecorys heeft dit inzicht geleverd:

  • de werkelijk gemaakte kosten en de verwachte kosten bij een toename in het bereik
  • de verwachte maatschappelijke baten
  • de ervaringen van de kopgroep met de uitvoering van het programma en de lessen voor andere bibliotheken

Exploitatiemodellen

Er zijn 3 uitvoeringsvarianten van de IDO's onderscheiden en dus 3 exploitatiemodellen:

1 'Basis'

Dit IDO heeft een vaste balie of ruimte voor bezoekers tijdens spreekuren. Vragen buiten de spreekuren beoordeelt door een bibliotheekmedewerker: meteen beantwoorden of doorverwijzen naar het spreekuur. Deze variant staat op zichzelf; het is geen onderdeel van een breder informatiepunt. De focus ligt op vragen over de MFG-partijen.

2 'Altijd beschikbaar'

Dit IDO is altijd open; medewerkers fungeren als een 'lopend IDO'. Dit is geen 'spreekuur'-variant. Indien nodig voor de privacy wordt een vraag beantwoord in een aparte ruimte.

3 'Brede dienstverlening'

Dit IDO is onderdeel van een breder informatiepunt, gericht op een breed scala aan vragen, en werkt  met spreekuren. De bibliotheek beantwoordt de vragen zelf, of in een 'Informatieplein' met partners.

Structurele kosten

Ambitiescenario

De partijen ambiëren laagdrempelige dienstverlening en zo groot mogelijk bereik: jaarlijks 20 procent bezoekers en cursisten (= 800.000 burgers) van de totale doelgroep. Hiervoor is tijd nodig. De gemiddelde jaarlijkse exploitatiekosten bedragen 44 duizend euro per vestiging met een IDO.

Ingroeiscenario

Jaarlijks bereik: 10 procent van de doelgroep. De kosten bedragen gemiddeld 27 duizend euro per IDO-vestiging.

Digivaardigheidscursussen

Het cursusaanbod is niet onderverdeeld in modellen, omdat er geen relevante verschillen in inrichtingskeuzes zijn geconstateerd. In het ambitiescenario zijn de exploitatiekosten voor de 15 kopgroep-bibliotheken 2,0 miljoen euro. In het ingroeiscenario bedragen de kosten 1,0 miljoen euro. Daarnaast maken andere partijen kosten om de IDO’s en digivaardigheidscursussen aan te bieden.

Maatschappelijke baten

Voor de IDO’s en het cursusaanbod zijn de maatschappelijke baten ingeschat. Dit na gesprekken met mensen uit de praktijk, en kengetallen en literatuur. Ook zijn er niet in geld uit te drukken positieve effecten. In totaal: 4,0 miljoen euro. Of deze effecten werkelijk plaatsvinden, moet worden gemonitord.

Randvoorwaarden

Voor de verwachte effecten en baten gelden in ieder geval twee randvoorwaarden:

  • Succesvolle 'warme' doorverwijzing door de bibliotheek.
  • Succesvol bereik van de doelgroep, te vergroten door bekendheid te genereren en verwijsafspraken te maken met lokale partijen.

Landelijk dekkend netwerk

De kosten van een landelijk dekkend netwerk zijn vooral afhankelijk van het aantal vestigingen met een IDO. Drie varianten zijn doorgerekend, uitgaande van het model 'brede dienstverlening':

  • er komt één IDO in elk van de 150 basisbibliotheken
  • in elk van de 800 bibliotheekvestigingen komt een IDO
  • in 400 van de 800 bibliotheekvestigingen komt een IDO. Deze variant sluit aan bij de 'IDO-dekkingsgraad' van de kopgroep-bibliotheken.
    Er zijn twee sub-varianten:
    - een IDO in alle 400 vestigingen met brede dienstverlening en ruime openingstijden
    - een IDO in 150 basisbibliotheken met brede dienstverlening en ruime openingstijden, een IDO in de overige 250 vestigingen volgens het basismodel

Of de maatschappelijke baten bij landelijke uitrol groter zijn dan de kosten, hangt onder meer af van het aantal IDO-vestigingen. Variant 3 geeft waarschijnlijk de beste balans tussen tussen vraag en dienstverlening, en voldoet aan het uitgangspunt van landelijke dekking.

Download het Ecorys-rapport Onderzoek naar Exploitatiemodellen IDO.

SPN heeft een stappenplan met tijdspad ontwikkeld. Neem hierover contact op met je eigen POI.

Subsidieregeling

Het ministerie van BZK stelt financiering beschikbaar voor het programma Digitale inclusie. De aanvraagtermijn is inmiddels gesloten. De regeling loopt 3 jaar, van 2019 tot en met 2021.  

Voor de verantwoording kun je ondersteuning vragen bij jouw POI.

Beperkingen vanwege coronamaatregelen

Vanwege de coronamaatregelen komen veel geplande activiteiten in de knel. Dit betekent dat bibliotheken de subsidie niet binnen de afgesproken termijn kunnen besteden. Dit is op één voorwaarde toegestaan. Vermeld in de toelichting bij de verantwoording wanneer en hoe je het geld dan gaat besteden. Dit geldt voor beide subsidieregelingen:

  • Subside aan kopgroep-bibliotheken (2019)
    Het bedrag mag ook besteed worden in de periode september tot en met december 2020.
  • Subsidie voor alle bibliotheken (2019, 2020 en 2021)
    Het geld hoeft niet besteed te worden over het boekjaar waarvoor het is toegekend. Dat mag ook in de loop van 2020 en in 2021.  

Verantwoording boven 25.000 euro

Besteding van een subsidiebedrag voor Digitale inclusie van meer dan 25.000 euro moeten bibliotheken normaliter verantwoorden met een accountantsverklaring. Om deze bibliotheken te ontlasten, bieden we de mogelijkheid om de subsidiebesteding in de jaarrekening te verantwoorden. Voorwaarde is wel dat de jaarrekening wordt voorzien van een accountantsverklaring.

Daarnaast gelden nog 3 voorwaarden
  • Omdat het project 3 jaar beslaat, vragen we jullie om in de jaarrekeningen van zowel 2019, 2020 als 2021 het per jaar bestede subsidiebedrag op te nemen.
  • Zorg ervoor dat de verantwoording in de jaarrekeningen dezelfde detaillering heeft als (en aansluit bij) de begroting die jullie bij de aanvraag hebben ingediend.
  • Dien jullie aanvraag tot subsidievaststelling inclusief de verantwoording in de jaarrekeningen tijdig in bij de KB, zo mogelijk voor 30 april 2022. Lukt dat niet, vraag dan uitstel.

De 3 jaarrekeningen, met elk een aparte paragraaf over dit project, moeten dus worden voorgelegd als financiële verantwoording en samen optellen tot het totaalbedrag van de begroting. De inhoudelijke verantwoording gaat via de Bibliotheekmonitor.

Verantwoording onder 25.000 euro

Ontvangt jouw bibliotheek minder dan 25.000 euro, dan loopt de verantwoording via een module in de Bibliotheekmonitor (voorheen BOP) Basisvaardigheden 18+.

Borging na 2021

Diverse partijen bereiden in 2020 een advies voor aan het ministerie van BKZ over de structurele borging van het programma ná 2021. Dit omvat onder meer een valide financieringsmodel.

Op basis van het onderzoek naar de exploitatiemodellen door Ecorys bereiden de KB, Manifestgroep, VNG, VOB, SPN, ministerie van OCW en Logius een advies voor aan het ministerie van BZK over de structurele borging van het programma ná 2021. Dit omvat onder meer een valide financieringsmodel.

Daarnaast wordt het programma Digitale inclusie expliciet benoemd in het Bibliotheekconvenant 2020-2023 dat gesloten is op 30 september 2020. Partijen (VNG, IPO, OCW, VOB, KB en SPN) verbinden zich aan de doelstellingen van het programma.

Zie ook: NL Digibeter : Agenda Digitale Overheid 2020, de aanbiedingsbrief NL Digibeter en het bericht over NL Digibeter op Digitaleoverheid.nl

Rapportage en monitoring

Voor de dienstverlening en voor de verantwoording leggen alle deelnemende bibliotheken vast hoeveel cursisten er zijn geweest en hoeveel vragen er aan het IDO zijn gesteld. Voor de doorontwikkeling is het nodig om te weten wélke vragen er worden gesteld. Voorlopig wordt dit geregistreerd via een Excelsheet en in de loop van 2020 via een nieuwe registratietool.

Afbeelding
Afbeelding
Digitale inclusie, subsidieschema