Informatie voor het bibliotheeknetwerk

Samenwerking met het voortgezet onderwijs 2022-2023

  1. Doelgroep en leden

Doelgroep van het aanbod en leden

Driekwart van de 12- tot 18-jarigen is lid van de bibliotheek

Gezamenlijk tellen bibliotheken in schooljaar 2022-2023  ruim 1,0 miljoen leden van 12 tot en met 18 jaar. Nederland telt circa 1,4 miljoen jongeren in het werkgebied van de openbare bibliotheken. Deze jongeren behoren tot de doelgroep van de dienstverlening van de bibliotheek voor het voortgezet onderwijs. Gemiddeld is  driekwart van de jongeren van 12 tot en met 18 jaar in het werkgebied lid van de bibliotheek (1,0 miljoen, 75%). Hiervan is 34% actief lid: zij hebben in het schooljaar 2022-2023 minimaal één keer een fysiek boek of ander fysiek materiaal bij de bibliotheek geleend.

Een tiende van de leden in de leeftijdscategorie van het voortgezet onderwijs is lid geworden in het schooljaar 2022-2023 (10%). Sinds 1 juli 2022 kan iedereen onder de 18 jaar in heel Nederland gratis lid worden van de bibliotheek. In tegenstelling tot de lichte groei in het aantal bibliotheekleden in 2022-2023 is het aandeel actieve leden gedaald, van 40% in 2021-2022 naar 34% in 2022-2023.

 

Hoeveel bibliotheekleden van 12 tot en met 18 jaar bevonden zich in het werkgebied van jouw bibliotheek? (Selectie: alle bibliotheken, N 2022-2023: 134). Vanaf schooljaar 2020-2021 is de data vanuit het Datawarehouse van de KB gebruikt voor de ledenaantallen. Dit heeft gezorgd voor een trendbreuk.

Aandeel bibliotheekleden ten opzichte van het aantal inwoners van 12 tot en met 18 jaar (Selectie: alle bibliotheken, N: 134). Vanaf schooljaar 2020-2021 is de data vanuit het Datawarehouse van de KB gebruikt voor de ledenaantallen. Dit heeft gezorgd voor een trendbreuk.

Hoe ouder, hoe minder bibliotheekbezoeken

Ongeveer één op de drie leerlingen in het voortgezet onderwijs komt minimaal één keer per maand in de bibliotheek (DUO Onderwijsonderzoek & Advies, 2017; Peters & Van Strien, 2018). Hoe ouder de jongeren, hoe minder vaak zij in de bibliotheek komen (Peters & Van Strien, 2018; Probiblio, 2017). Jongeren die de bibliotheek nooit bezoeken, geven aan geen boeken te lezen, halen hun boeken ergens anders of vinden het saai in de bibliotheek (Peters & Van Strien, 2018). Het belang van lezen wordt door de doelgroep ingezien, maar ze zien lezen niet altijd als een vorm van ontspanning en geven vaak als reden het te druk zijn om te lezen en/of naar de bibliotheek te gaan (Brood et al., 2023, Peters & Van Strien, 2018). 

De openbare bibliotheek wordt maandelijks bezocht door 21% van de 12- tot 15-jarigen en door 11% van de 16- tot 19-jarigen. Het bezoek aan de bibliotheek of mediatheek op school ligt echter hoger: 33% van de 12- tot 15-jarigen en 19% van de 16- tot 20-jarigen bezoekt deze maandelijks. Het niet lezen van boeken is de vaakst genoemde reden om de bibliotheek niet te bezoeken. De 12- tot 15-jarigen geven daarnaast vaak aan de bibliotheek saai te vinden (35%), terwijl de 16- tot 19-jarigen ook vaak noemen dat ze op een andere manier aan boeken komen (30%) (Nagelhout et al., 2023). Het belang van lezen wordt wel door de doelgroep ingezien, maar ze zien lezen niet altijd als een vorm van ontspanning en geven vaak als reden het te druk zijn om te lezen en/of naar de bibliotheek te gaan. Ook een gebrek aan concentratie of te veel afleiding wordt vaak genoemd als reden om niet te lezen (Brood et al., 2023, Peters & Van Strien, 2018).

Jongeren associëren de bibliotheek vooral met boeken en informatie, maar ook met rust en stilte (Probiblio, 2017; TwinQ, 2018). Ze bezoeken de bibliotheek om boeken te lenen of terug te brengen en minder om andere activiteiten te ondernemen, zoals lezen of studeren. Jongeren bezoeken graag activiteiten die een koppeling hebben met hun eigen interesses (Brood et al., 2023). Iets oudere jongeren (16 jaar en ouder) gebruiken de bibliotheek voornamelijk als plek om te studeren, te leren of huiswerk te maken (Peters & Van Strien, 2018). 

Welke van onderstaande dingen doe jij weleens als je naar de openbare bibliotheek bij jou in het dorp of de stad gaat? (Selectie: jongeren die de bibliotheek weleens bezoeken, N: 341, bron: Peters & Van Strien, 2018)