Informatie voor het bibliotheeknetwerk

Samenwerking met het voortgezet onderwijs 2022-2023

  1. Netwerk en beleid

Netwerk en beleid rondom dienstverlening voortgezet onderwijs

Met de bouwstenenaanpak werken bibliotheken, scholen en gemeenten op strategisch niveau structureel samen aan taalontwikkeling, leesbevordering en mediawijsheid van kinderen en jongeren. Het doel is een aantoonbare verbetering in de leesvaardigheden, meer lezen, beter worden in taal, op school en thuis. De bouwsteen Netwerk en beleid is gericht op het realiseren van een duurzame samenwerking tussen de strategische partners: de bibliotheek, de school en de gemeente. De partners werken als netwerk aan een gedeelde visie op lezen en mediawijsheid en leggen de doelen beleidsmatig vast.

Samenwerking met scholen

Meer bibliotheken werken met meer vo-schoollocaties samen

In het schooljaar 2022-2023 telde Nederland 2.014 schoollocaties voor het voortgezet onderwijs (DUO Onderwijsonderzoek & Advies, 2023a). Het werkgebied van de openbare bibliotheken telde in totaal 1.823 scholen[1], met in totaal circa 975 duizend leerlingen. 

Twee bibliotheekorganisaties hebben geen locaties voor voortgezet onderwijs binnen hun werkgebied. Van de overige 132 bibliotheken werken er 122 (92%) samen met het voortgezet onderwijs. Van de overige 132 bibliotheken werken er 122 (92%) samen met het voortgezet onderwijs. Dit is een lichte stijging ten opzichte van het schooljaar daarvoor, toen 88% van de bibliotheken samenwerkte met het voortgezet onderwijs. De bibliotheken werkten in 2022-2023 samen met 919 vo-scholen: 50% van alle schoollocaties in het werkgebied van de bibliotheken. Ook hier is er sprake van een stijging ten opzichte van vorig schooljaar, toen werd namelijk samengewerkt met 43% van alle schoollocaties in het werkgebied. 

[1] In het onderzoek zijn alleen scholen met geregistreerde leerlingenaantallen meegenomen.

Soort schoollocatie Aantal in werkgebied
Voortgezet onderwijs 1.450
Voortgezet speciaal onderwijs (vso) 215
(Voortgezet) speciaal onderwijs ((v)so) 158
Totaal 1.823
Aantal schoollocaties met leerlingenaantallen per onderwijssoort in het werkgebied van de bibliotheek (Selectie: alle openbare bibliotheken in Nederland met een voortgezet onderwijs locatie in het werkgebied, N: 132)

Met hoeveel schoollocaties wordt samengewerkt ten opzichte van het totale aantal schoollocaties in het werkgebied? (Selectie: alle bibliotheken in Nederland met een schoollocatie voor het voortgezet onderwijs in hun werkgebied, N: 132)

Meeste samenwerking met vmbo

Net als vorige schooljaren betreffen veruit de meeste samenwerkingen met het onderwijs het vmbo (57%, 522 locaties), gevolgd door het havo (39%) en het vwo (35%). Dit is in lijn met de landelijke insteek van het programma de Bibliotheek op school voor het voortgezet onderwijs, vanwege de Tel mee met Taal-opdracht aan de KB en Stichting Lezen om te werken aan de preventie van laaggeletterdheid. Een klein deel betreft samenwerkingen met het praktijkonderwijs (11%), het voortgezet speciaal onderwijs (10%) en internationale schakelklassen (ISK’s) (4%).

Welke onderwijssoorten betrof de samenwerking in schooljaar 2022-2023 per schoollocatie? (Selectie: bibliotheken die samenwerken met het voortgezet onderwijs, N: 122 bibliotheken, N: 919 schoollocaties)

Beleid

Drie op de tien bibliotheken leggen doelstellingen vast in jaarplan 

De samenwerking met het voortgezet onderwijs is expliciet benoemd in het beleid van de meeste bibliotheken (75%). Circa twee op de vijf bibliotheken (19%) doen dit niet. Drie op de tien bibliotheken die samenwerken met het voortgezet onderwijs, werken in dit kader met KPI’s en/of doelstellingen in jaarplannen (30%). In deze jaarplannen leggen bibliotheken bijvoorbeeld de uitbreiding van verkenningsgesprekken met scholen, het aantal nieuwe opgestarte samenwerkingen, en de uitbreiding van het aanbod vast.

Gemiddeld wonen bibliotheken die samenwerken met het voortgezet onderwijs bij 20% van de schoollocaties waarmee wordt samengewerkt sectie- en vakgroepoverleggen bij. Gemiddeld gaat het om vier schoollocaties.

Werkt jouw bibliotheek in de jaarplannen met KPI’s en/of doelstellingen speciaal gericht op de samenwerking met het voortgezet onderwijs? (Selectie: bibliotheken die samenwerken met het voortgezet onderwijs, N: 122)

Negen op de tien bibliotheken werken samen met andere partners dan scholen

In de samenwerking met het voortgezet onderwijs werkt het merendeel van de bibliotheken ook samen met andere partners dan scholen (89%). De meest genoemde samenwerkingspartners zijn de provinciale ondersteuningsinstellingen (POI’s) (65%) en de gemeente(n) (57%). Het percentage bibliotheken dat samenwerkt met de gemeente(n) stijgt verder. In 2018-2019 werkte nog maar 31% van de bibliotheken samen met de gemeente. De grotere rol van gemeenten sluit aan bij de Vervolgaanpak Laaggeletterdheid 2020-2024, waar – nog meer dan voorgaande jaren – de rol van gemeenten wordt benadrukt, met als doel dat aan het eind van het programma (2024) alle gemeenten zelfstandig de regie over de aanpak van laaggeletterdheid voeren (Van Engelshoven et al., 2019). Ook in de samenwerking met de provinciale ondersteuningsinstellingen is een stijgende lijn zichtbaar. Waar in 2020-2021 55% van de bibliotheken samenwerkte met de POI’s en in 2021-2022 58%, werkt in 2022-2023 65% van de bibliotheken samen met de POI’s. 

Bibliotheken betrekken gemiddeld drie verschillende partnerorganisaties bij de samenwerking met het voortgezet onderwijs. Hoe meer inwoners in het werkgebied, hoe meer met verschillende organisaties wordt samengewerkt.

Met welke andere partnerorganisaties dan scholen werkt jouw bibliotheek samen met betrekking tot de samenwerking met het voortgezet onderwijs? (Selectie: bibliotheken die samenwerken met het voortgezet onderwijs, N: 122)