Informatie voor het bibliotheeknetwerk

Samenwerking met het voortgezet onderwijs 2022-2023

  1. Samenvatting

Samenvatting van dit onderzoek

Bibliotheken leveren een belangrijke bijdrage aan leesbevordering en digitale geletterdheid bij jongeren van 12 tot en met 18 jaar. Dit doen ze onder andere in samenwerking met het voortgezet onderwijs – met landelijke programma’s zoals de Bibliotheek op school, maar ook in lokaal ontwikkelde programma’s en initiatieven.

Meer bibliotheken werken met meer vo-scholen samen

Van alle openbare bibliotheken in Nederland met een schoollocatie voor het voortgezet onderwijs in het werkgebied werken 122 bibliotheken (92%) samen met het voortgezet onderwijs. In totaal wordt met 919 schoollocaties samengewerkt: 50% van alle schoollocaties in het werkgebied van de bibliotheken. Dit is een stijging ten opzichte van 2021-2022, toen werd door 88% van de bibliotheken samengewerkt met 43% van alle schoollocaties in het werkgebied.

Circa drie op de vijf bibliotheken hebben overeenkomst met scholen 

Van alle bibliotheken heeft 58% een getekende samenwerkingsovereenkomst met één of meerdere vo-locaties op basis van de aanpak de Bibliotheek op school of een vergelijkbare aanpak. Van de 919 schoollocaties waarmee wordt samengewerkt, is met 292 een samenwerkingsovereenkomst getekend (32% van de locaties waarmee wordt samengewerkt). 

In verhouding tot het totaal aantal schoollocaties in het werkgebied van bibliotheken heeft één op de zes scholen een samenwerkingsovereenkomst met de Bibliotheek op school of vergelijkbare aanpak (16%). Via deze samenwerkingen zijn in het schooljaar 2022-2023 in totaal 133 duizend leerlingen bereikt. Dit is 14% van het totale aantal vo-leerlingen in Nederland.

Actieve verkenning implementatie (vergelijkbare) aanpak de Bibliotheek op school

In het schooljaar 2022-2023 voerde 58% van de bibliotheken met minimaal één schoollocatie voor het voortgezet onderwijs verkennende gesprekken om een samenwerking op te starten volgens de aanpak de Bibliotheek op school of een vergelijkbare aanpak. In totaal ging het om 76 bibliotheken die met 273 schoollocaties een soortgelijke samenwerking verkenden. Deze stijging is in lijn met de aanvragen voor subsidie in het kader van de Impulsregeling vanuit het Masterplan basisvaardigheden. Vele bibliotheken ontvingen in schooljaar 2022-2023 subsidie om met nog meer scholen een samenwerking te verkennen en af te sluiten conform de aanpak de Bibliotheek op school.

Aantal samenwerkingen rondom leesbevordering stijgt verder

Het aantal bibliotheken dat samenwerkt met scholen rondom leesbevordering stijgt verder, van 84% in 2021-2022 naar 88% in 2022-2023. Ook zijn bibliotheken met beduidend meer scholen gaan samenwerken rondom leesbevordering: van 734 scholen in 2021-2022 naar 814 scholen in 2022-2023 (+11%). Het gaat hierbij zowel om reguliere samenwerkingen en losse programma’s als om samenwerkingen met een getekende overeenkomst, zoals de Bibliotheek op school. Bibliotheken vullen de samenwerking rondom leesbevordering met name in met het organiseren van groepsbezoeken aan de bibliotheekvestiging (85%), en het leveren van collecties aan scholen (78%).

Ook konden leerlingen de boeken van meer bibliotheken vanuit school meenemen naar huis. In 2022-2023 werkte 52% van de bibliotheken met minimaal één schoollocatie samen waar leerlingen de geleende boeken mogen meenemen naar huis. Een toename ten opzichte van 2021-2022 toen 44% van de bibliotheken aangaf dat leerlingen de geleende boeken mogen meenemen naar huis.Meer bibliotheken werken samen met scholen rondom digitale geletterdheid

In 2022-2023 zijn meer bibliotheken met het voortgezet onderwijs gaan samenwerken rondom digitale geletterdheid. Van 44 bibliotheken (33%) in 2021-2022 naar 51 bibliotheken (39%) in 2022-2023. Ondanks deze toename blijft het aandeel scholen waarmee wordt samengewerkt rondom digitale geletterdheid ten opzichte van het aantal scholen in het werkgebied nagenoeg gelijk: van 6% van de vo-scholen in 2021-2022 naar 7% in 2022-2023. Ook hier gaat het zowel om reguliere samenwerkingen en losse programma’s, als om samenwerkingen met een getekende overeenkomst volgens (vergelijkbare) aanpak de Bibliotheek op school

De bibliotheken besteden in hun samenwerking met vo-scholen de meeste aandacht aan mediawijsheid (84%) en informatievaardigheden (73%). De onderdelen ICT-basisvaardigheden (33%) en computational thinking (39%) staan minder centraal in de samenwerking rondom digitale geletterdheid.

Aan de slag met de resultaten

Deze landelijke rapportage biedt diverse aanknopingspunten om het gesprek aan te gaan met de overheden (landelijk, provinciaal en lokaal) en andere samenwerkingspartners. De resultaten van de meting zijn niet alleen beschikbaar via deze rapportage, maar ook via landelijke, provinciale en lokale infographics. Hierin zijn in één oogopslag de cijfers van het eigen werkgebied te zien. Deze infographics kunnen bijvoorbeeld met de bestuurlijke laag en met de subsidiegevers worden besproken. Deelnemende bibliotheken kunnen deze infographics in de portal van de Bibliotheekmonitor downloaden.

De landelijke, provinciale en lokale resultaten zijn nader te analyseren via het dashboard Samenwerking voortgezet onderwijs. Dit dashboard biedt bibliotheken de mogelijkheid hun individuele resultaten af te zetten tegen de landelijke cijfers, de resultaten van de provincie en bibliotheken van vergelijkbare grootte.

De Bibliotheekmonitorresultaten kunnen gebruikt worden als input voor beleidsstukken en jaarverslagen, voor beleidsvorming en -evaluatie, om te benchmarken en voor interne en externe verantwoording, bijvoorbeeld naar de gemeente en andere subsidieverstrekkers en stakeholders.